Crocus inghamii Ruksans

Çiçeklenme:              Nisan
Dağılım:                     Iran / Zencan / Kuh-e Sendan Dagh
Yükseklik:                  2100 - 2450 m.
Habitat:                     Yüksek dağ açıklıklarında, eriyen kar etraflarında, çayırlık ve kayalık yamaçlarda Iris reticulata ile birlikte görülür.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi açık veya koyu mavi - leylak tonlardadır. Çiçeklerin dışında aşağıdan yukarıya doğru uzayan belirgin koyu bir bölge bulunur. Damar ve şeritlenme görülmez. Çiçek tüpünün alt kısmı renksiz üst kısmı ise koyu mavi – mor renktedir. Çiçek boğazı tüysüz, sarı veya açık sarı renktedir.
Segmentler:                Stilus portakal veya sarı renkte, üç parçalı, anterlerin seviyesinde veya daha uzundur. Anterler sarı, kısa loblu, 12-13 mm. boyda, konnektif beyazdır. Filamentler papiloz, sarı renkte, ve 5-6 mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 3-6 adet,  2-3 mm. eninde, 1-2 ribli, beyaz çizgi 1/3 de daha ince, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa veya aynı boydadır.
Korm ve tunik:           Tunikler ince kağıtsı, alt kısımdan parçalara ayrılır, boyun hafif dikesi, 6-10 mm. boyda,  yüzükler ince zarımsı ve dişsizdir.
Benzerleri:                  İran’da bulunan en yakın komşusu C. reinhadii’den zarımsı tunik yapısı ve tepallerdeki desenleri ile kolaylıkla ayrılıyor.
Yetiştirme:                  Soğuk, uzun bir kış ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.


Crocus mysius KERNDORFF & PASCHE

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Endemik  / Türkiye / Balıkesir
Yükseklik:                 600 m. - 800 m.
Habitat:                     Orman açıklıklarındaki çayırlık, taşlık alanlarda, genellikle ardıç, ladin, dikenli meşe gibi fundalık alanlarda C. flavus dissectus ile birlikte bulunuyor.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç yüzü tamamen beyaz veya açık leylak renkte,  dışı ise beyaz, leylak, nadiren koyu mor renkli, çilli veya hafif lekelidir.  Ancak çizgi, damar veya şeritler bulunmaz. Çiçek boğazı sarı, bazen merkezinde koyu bölge mevcut ve tüysüzdür. Çiçek tüpü alt kısımları daha açık mor veya koyu kahve renktedir.
Segmentler:                Stilus açık sarı veya portakal renkte, üç parçalı, parçalar 3-10 mm. oldukça karmaşık uzunlukta, uçlarında genişleme görülmez, genellikle stilus anterlerden daha kısadır. Anterler 6-11 mm. boyunda, ok şekilli, pörsük kulaklı, koyu mavi, kahve veya siyah renkte, alt taraflar beyazlıyor. Konnektif siyah veya mavimsi – siyah alt kısımları beyazımsıdır. Filamentler 6-10 mm. belirgin olarak uzun, portakal renklidir.
Yapraklar:                  Yapraklar 3-5 adet, 1-1.5 mm eninde, uçtan aşağıya genişleyerek iniyor, koyu yeşil renkte, 2-3 (nadiren 4 ) ribli, çiçeklenme döneminde çiçeklerin seviyesinde veya biraz daha aşağıdadır.
Korm ve tunik:           Tunik dıştakiler sert yapılı, içtekiler daha yumuşak, parçalara ayrılır, alt taraflardan ise ince şeritlere ayrılır. Bir kaç tane yüzük bulunur, yüzüklerin en üsttekinde düzensiz kısa dişler (<1.5mm.) bulunur, alttakiler dişsizdir.
Benzerleri:                  C. simavensis (yüzük dişleri çok uzun, taç yaprakların dışı sıklıkla çizgili ve damarlıdır) 
                                     C. demirizianus (dişler belirgin, yapraklar 1 ribli, 1mm. den ince, )
                                     C. ionopharynx (yüzükler dişsiz,)
                                     C. lydius (sadece 2 yapraklı nadiren 3 yapraklı, çiçeklerin dışı sıkça çizgilidir)                    
Yetiştirme:                  C. nubigena grubu türleri gibi bu tür de bahçe şartlarında hiçbir müdahaleye gerek duymadan çok güzel gelişiyor. Yaz yağmurları da herhangi bir sıkıntı yaratmıyor.







Crocus tahtaliensis KERNDORFF & PASCHE

Çiçeklenme:              Mart - Nisan
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Antalya
Yükseklik:                 1400 - 1600 m.
Habitat:                     Yüksek dağların kuzeye bakan alpin kuşak ikliminin hakim olduğu kesimlerindeki orman açıklıklarında, kalkerli kayalıklar, çayırlık ve otluk alanlarda görülür.  Anemone blanda, Galanthus elwesii, Scilla bifolia, Crocus minutus ile birlikte görülür.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç yüzeyi hafif veya koyu mavi-mor arasında ve hafif damarlıdır. Dış taç yaprakların dışı ise mavi, beyaz, krem renklerde hafif şeritlidir. İçteki taç yaprakların dışı genellikle açık veya koyu mavi tonlardadır. Çiçek tüpü beyaz bazen üst kısımları grimsi koyu renktedir. Çiçek boğazı koyu sarı ve tüysüzdür.
Segmentler:                Stilus portakal renkte, üç parçalı, belirgin olarak anterlerden daha kısadır.. Anterler sarı, ince, loblar belirgin değil, 8-10.3-16mm. boyda, konnektif çok belirgin ve renksizdir. Filamentler tüylüs, sarı renkte, ve 5-6.7-8mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 3-4-4-7 adet,  2.5-3mm. eninde, 2 ribli, beyaz çizgi 1/3 veya daha ince, çiçeklenme döneminde genellikle çiçeklerden daha kısadır.
Korm ve tunik:           Dış ve iç tunikler belirgin olarak zarımsı, boyunsuz veya çok kısa boyunlu, alt kısımdan ince şeritlere ayrılır, yüzükler ince zarımsı ve dişsizdir.
Benzerleri:                  Genetik olarak yakın akrabaları C. arizelus, C. Calanthus, C. atrospermus, C. beydaglarensis, C. wattiorum, C. roseoviolaceus, C. mediotauricus tur. Morfolojik olarak C. calanthus çok benziyor ise de bu türden belirgin kısa stilus ve zarımsı tunik yapısı ile ayrılıyor. Bir diğer çok yakın olan C. beydaglarensis ten de yine aynı şekilde belirgin olarak kısa stilus ve zarımsı ince tunik yapısı ile ayrılıyor.
Yetiştirme:                  Soğuk, uzun bir kış ve serin bir yaz isteği var. Tunik yapısı ve geldiği iklime bakılınca bahçe ortamında yetişmesi biraz zor olabilir. Yaz sıcaklarına karşı önlem gerekir.


Crocus heilbronniorum OSMAN EROL, DOERTE HARPKE, ALMİLA ÇİFTÇİ

Çiçeklenme:              Şubat – Mart
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Muğla
Yükseklik:                 1200 - 1300 m.
Habitat:                     Akdeniz ikliminin görüldüğü, kırmızı kalkerli topraklarda, orman açıklıklarında kayalık ve otluk alanlarda Crocus danfordiae ve Cyclamen alpinum ile birlikte bulunur.
Çiçekler:                    Çiçekler genel olarak çok fazla çeşitlilik göstermez. Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi hafif gri-mavi arası tonlardadır. Taç yaprakların dışında hafif ve kısa damarlanma eğilimleri görülür. Taç yaprakların alt kısımlarında çok hafif gölgemsi bir koyuluk görülür. Çiçek tüpü alt kısımları daha açık, üst kısımları biraz daha koyu gri-mavi tonlarda hafif damarlıdır. Çiçek boğazı sarı renkte ve merkezinde sıklıkla morumsu koyu nokta görülür. Çiçekler genel olarak C. atrospermus’un açık formları ile benzerlik göstermektedir.
Segmentler:                Stilus sarı veya portakal renkte, üç parçalı, anterlerin üst kısmına yakın bölünmeye başlar, uçlardan parçalanma eğilimli, genellikle anterlerden daha uzundur. Anterler sarı, ince ok şeklinde, 4-6mm. boyda, konnektif renksiz veya açık sarıdır.  Filamentler tüylü, sarı kök kısmı morumsu, 6-10mm. boydadır.  
Yapraklar:                  Yapraklar yeşil, 2-3-4 adet,  1mm. eninde, 2 ribli, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısadır.
Korm ve tunik:           Tunikler belirgin olarak sert kabuklu, alt kısımdan önce geniş ve ardından daha ince parçalara ayrılır, kısa dikensi boyunlu, yüzükler belirgin, 1mm.den daha uzundur.
Benzerleri:                  Genetik olarak Lyciotauricus grubu içindedir.  Bu gruptan coğrafi ve morfolojik olarak C. atrospermus’a çok yakındır. Ancak dişli yüzükleri, uzun stilus ve düşük yaprak sayısı (Ortalama C. heilbronniorum 2.8 iken, C. Atrospermus 6.4 adettir.) ile bu türden çok kolaylıkla ayrılıyor
Yetiştirme:                  Bulunduğu toprak yapısı, yükselti, iklimi ve tunik yapısı dikkate alındığında bahçe şartlarında çok kolay yetişecek bir türe benziyor.

Crocus hartmannianus
22 Ocak 2017 
Kıbrıs'ın çok nadir endemik türlerinden bir örnek. Bu türde Güney sahil kuşağında bulunan örnekler gibi çok erkenden çiçek açmaya başlıyor. 



Crocus ancyrensis subsp. guneri SIRRI YÜZBAŞIOĞLU & FERHAT CELEP

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Amasya
Yükseklik:                  500 - 1200 m.
Habitat:                     Kuzey Anadolu’nun kuru bozkır yamaçlarında otluk ve çalılık etraflarında bulunur.
Çiçekler:                    Çiçeklerin zemin rengi ve iç yüzü açık veya koyu sarı tonlarda, iç yüzeyinde herhangi bir desen görülmez. Çiçeklerin dış yüzeyi ise koyu kahve - mor renklerde şeritli, bazen şeritler genişleyerek birleşir veya bazen de yukarıya doğru uzayan geniş kahve renkte bir koyuluk görülür. Çiçek boğazı sarı, tüysüz veya çok kısa tüylüdür. Çiçek tüpü renksiz veya sarımtırak zemin üzerine kahve - mor şeritli veya çizgilidir.
Segmentler;                Stilus portakal veya kırmızı renkte, üç parçalı, uçlarda bazen genişleme eğilimi görülür, aşağı yukarı aterler ile aynı seviyededir. Anterler ok şeklinde, 9-12.5 mm boyda ve sarı renktedir.  Konnektif renksiz, açık sarı (hatta 1 örnekte siyah) renktedir. Filamentler 4.5-7.5 mm. boyda, açık veya koyu sarı renkte, parlak tüysüz veya seyrek papillozdur.
Yapraklar:                  Yapraklar gri- yeşil renkte, 3-5 adet,  0.75-1 mm. eninde, 2 ribli, çiçeklenme döneminde aşağı yukarı çiçekler ile aynı seviyededir.
Korm ve tunik:           Tunikler kaba örgülü, 0.23-0.32 mm. fibrilli, 5 mm. civarında dikensi boyunludur.
Benzerleri:                  C. micranthus, (çiçekler açık mavi, leylak veya beyaz renklerde,)
                                     C. ancyrensis (çiçekler açık veya koyu sarı renklerde, )
                                     C. angustifolius (yapraklar ribsiz, 2n=12, (subsp. guneri 2n=10) )
Yetiştirme:                  Kültürel olarak bilinen bir tür değil ancak bulunduğu yükseltiye ve Ankara çiğdemine benzerliğine bakılırsa yetiştirilmesi çok kolay bir tür olması gerekir. Soğuk bir kış,  sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.   


    

Crocus sakaltutanensis Ruksans

Çiçeklenme:              Mart - Nisan
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Sivas, Erzincan
Yükseklik:                  2000 - 2200 m.
Habitat:                     Çok yüksek dağ zirvelerindeki ıslak alpin bölgelerde, otluk, çimenlik  ve taşlık alanlarda bulunur.
Çiçekler:                    Çiçekler yukarıya doğru uzunsu bir yapıdadır. Çiçekler kapalı iken koyu mavi – lacivert renkte ve açıldığında ise leylak – mavi renktedir. Çiçeklerin iç yüzü hafif uçuk leylak-mavi tonlarda, herhangi bir desen görülmez. İçteki taç yaprakların dışı yine aynı renkte dıştakilere oranla çok daha açık renktedir. Çiçeklerin dışı genellikte tek düze koyu mavi renklerde, herhangi bir şerit veya desen görülmez, sadece kenarlarda renklerde biraz açılma ve damarlanma görülebiliyor. Çiçek tüpü açık veya koyu gri - kirli mor arasında ve nadiren şeritlidir.
Segmentler;                Stilus sarı veya portakal renkte, üç parçalı, uçlarda belirgin genişleme eğilimli ve borazan şekilli, anterlerin altında veya aynı seviyededir. Anterler 10-11mm. boyda sarı, 2-2.5mm. gibi sivri lobludur.  Konnektif beyaz veya renksizdir.  Filamentler tüysüz, 5-6mm. boyda, boğaz ile aynı sarı renktedir. Çiçek boğazı daha küçük, sarı renkte ve etrafı dağınıktır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 4-5 adet,  1.5-2 mm. eninde, 1 ribli, çiçeklenme döneminde yeni yeni uçlarını göstermeye başlıyor.
Korm ve tunik:           Tunikler zarımsıdan daha sert kağıtsı, alt kısımda parçacıklara bölünüyor, 10-12 mm. gibi boyunlu, yüzükler görülebilir ancak yumuşak yapıda ve düz kenarlı nadiren çok kısa dişler görülebilir.
Benzerleri:                  Doğu Anadolu (Pontic Grup) üyelerine yakınlık gösteriyor.
Yetiştirme:                  Yüksek alpin kuşaktan gelen türlerin özelliklerini gösteriyor. Uzun soğuk bir kış ve kısmen serin bir yaz isteği var.  Bahçe şartlarında yetiştirilmesi çok zor bir türdür.  Uzun bir kış isteğinin olması sebebi ile ilkbaharda çok geç uyanması büyük bir sorun oluşturuyor.    



   

Crocus gembosii Ruksans

Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Antalya
Yükseklik:                 1200 - 1300 m.
Habitat:                     Islak otluk ve çayırlık yaylalarda Crocus mawii, Eranthis, Scilla, Corydali ve Galanthus ile birlikte hemen eriyen karların etraflarında açmaya başlıyorlar.
Çiçekler:                    Çiçek renkleri çok değişken, yoğunlukla açık sarı renklerde, iç yüzünde herhangi bir desen görülmez, Çiçeklerin dışı aynı şekilde sade açık sarıdan koyu sarıya kadar değişken, tamamen desensiz veya kısalı uzunlu düzensiz şeritler görülür. Tepallerin bir kısmı tamamen sade iken bazen alt kısımlarda kahve rengi koyu bölge görülebiliyor. İçteki taç yaprakların dışı sade sarı renkte veya bazen alt kısımlarda koyuluklar görülebilir. Çiçek boğazı tüysüz, çiçekler ile aynı veya daha koyu sarı renktedir. Çiçek tüpü genellikle sarı üzeri kahve şeritli, bazen sade sarı veya tamamen kahve – mor renktedir.
Segmentler;                Stilus portakal veya kırmızı renkte, anterlerin uç kısmına doğru çok kısa üç parçaya ayrılır, uçlarda belirgin olarak genişleme görülür, anterlerden daha kısa veya nadiren aynı boya ulaşır. Anterler sarı, 10-12 mm. boyda, ok şeklinde, uç kısımlardan inceliyor, 2mm. gibi sivri lobludur.  Konnektif oldukça değişken, renksiz, açık sarı veya özellikle üst kısımlardan grimsidir. Filamentler tüysüz, 6-9 mm. boyda, sarı veya koyu sarı renktedir.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 5-6 adet,  2 ribli, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa veya nadiren üzerindedir.
Korm ve tunik:           Korm yuvarlakımsıdır. Tunikler kağıtsı, alt kısımdan 1-1.5 mm. genişlikte kısa parçalara ayrılır, tunik boynu 5mm. civarında ve sivri uçludur, yüzükler sert değil, dişsiz veya 1mm. den daha kısa ve aralıklı dişler görülebilir.
Benzerleri:                  Diğer C. chrysanthus coplex üyeleri
Yetiştirme:                  Soğuk bir kış, sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunmakla beraber bahçe koşullarında çok iyi gelişip yaz yağmurlarına karşı toleranslıdır. C. mawii ile çok güzel melezlenip çok farklı harikulade yavrular oluşturabiliyor.