Crocus tuna-ekimii SIRRI YÜZBAŞIOĞLU

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Endemik / Kuzey Batı Türkiye / Balıkesir
Yükseklik:                  1000 m.
Habitat:                     Pinus orman açıklıklarında, yosunlu mermer kayalık ve otluk alanlarda G. gracilis ve C. mouradii ile birlikte nadir olarak görülür.  
Çiçekler:                    Çiçekler genellikle yüksek oranda çiçek veren C. chrysanthus’ların aksine 1 (-2) adet gibi çok düşük sayıdadır. Çiçekler sarı veya koyu sarı tonlarda, dış yaprakların alt kısımlarında kısa kahve renkli şeritlenme görülür. Ancak bu çizgiler taç yaprakların yarısını geçmez. Çiçek tüpü uzun, üst kısımları daha yoğun olmak üzere koyu kahve - mor renkte şeritlidir. Çiçek boğazı tüysüz ve sarı renktedir.
Segmentler:                Stilus portakal veya sarı renkte, üç parçalı, uçlardan hafif fırfırlı, belirgin olarak anterlerden daha kısa veya nadiren aynı boya ulaşır. Anterler ok şeklinde, sarı renkte, 10.2-14 mm. boyda, loblar belirgin ve yapışık, konnektif renksiz veya açık sarı renktedir. Filamentler skabrit, koyu sarı renkte, 6.25-9.5 mm. gibi anterlerden hafif kısadır.
Yapraklar:                  Yapraklar puslu gri - yeşil, ortalama 2.11 adet,  1.5-4 mm. eninde, 5-7 gibi yüksek ribli, yapraklardaki beyaz çizgi 1/4 – 1/5 civarında, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa ve V şeklinde dik duruşludur.
Korm ve tunik:           Dış tunikler sert kabuklu içtekiler biraz daha yumuşak, 3-3.5 mm. dikensi boyunlu, alt kısımdan geniş parçalara ayrılı, belirgin yüzüklü, yüzükler kısa dişlidir.
Benzerleri:                  Tunik ve rengi ile C. chrysanthus grubunun içinde gibi görülebilir. Fakat yaprak sayıları, yaprak genişliği ve yaprakların altındaki rib sayıları ile kolaylıkla bu gruptan ayrılıyor. Yaprak karakteri bakımından C. sozenii’ye çok benziyor ancak bu türde ise çiçekler beyaz veya mavi renktedir.
Yetiştirme:                  Soğuk bir kış ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.





Crocus seisumsiana Ruksans

Çiçeklenme:             Şubat- Mart
Dağılım:                    Greece  / Samos Adası / Mt. Ambelos
Yükseklik:                 450 - 1100 m.
Habitat:                     Kısa çalılıklar ile kaplı kayalık alanlarda, çam ağaçları altlarında ve orman içlerinde açılan yangın önleme yol kenarlarında C. balansae ile birlikte görülür.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi açık mavi leylak tonlarda ve nadiren dış yüzeyinde krem renklenme görülür. Çiçekler 3-5 adet şeritli, şeritler bazen daha kısa ve az belirgindir. Çiçek tüpünün alt kısmı daha açık üst kısmı ise koyu mavi – mor renkli veya şeritlidir. Çiçek boğazı tüysüz, sarı veya koyu sarı renkte, boğazın merkezinde diğer C. nubigena türlerinde olduğu gibi morumsu siyah nokta görülür.  
Segmentler:               Stilus portakal veya kırmızı renkte, üç parçalı, uçlardan genişleme eğilimli, genellikle anterlerin üzerinde bazen aynı seviyededir. Anterler sarı, 8-9 mm. boyda, uzun loblu, konnektif siyah nadiren alt veya ortası kirli beyaz renktedir. Filamentler tüysüz, sarı veya portakal renkte, ve 5-6 mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 3-5-7 adet,  1.5-2.5 mm. eninde, 2 ribli, beyaz çizgi ¼ gibi, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa veya nadiren aynı boydadır.
Korm ve tunik:           Tunikler sert kabuklu, alt kısımdan parçalara ayrılır, boyun dikensi, 4-5 mm. boyda,  yüzükler belirgin uzun dişli, dişler sık ve 2-4 mm. gibi düzensiz boydadır.
Benzerleri:                  C. nubigena grubunun diğer üyelerine benzerlik gösteriyor ancak bu türde sadece konnektif siyah etrafı ise sarı renktedir.
Yetiştirme:                  Soğuk, bir kış ve kuru bir yaz isteği bulunuyor. Genellikle bu grubun tüm üyeleri bahçe koşullarında çok kolay yetişiyor. Yaz yağmurlarına karşı da toleranslıdır. 


Crocus ruksansii Zubov

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Greece / Karpathos adası / Kali Limni
Yükseklik:                  1100 - 1200 m.
Habitat:                     Kalkerli kayalıklar aralarındaki küçük otluk alanlarda bulunur.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi beyaz veya çok açık mavi leylak tonlardadır.   Çiçeklerin dış yüzeyi düzenli olarak 3-5 şeritlidir. Bazende dıştaki taç yaprakların üzerinde sarı – krem arası renklenmeler görülür.  Çiçek tüpünün alt kısmı renksiz üst kısmı mavi – mor renkte şeritlidir. Çiçek boğazı tüysüz, açık veya koyu sarı renkte ve boğazın merkezinde herhangi bir koyu nokta veya merkez görülmez.
Segmentler:                Stilus portakal veya sarı renkte, üç parçalı, uçlara doğru genişleme eğilimli, anterlerin seviyesinde veya daha uzundur. Anterler sarı, 8-10 mm. boyda, konnektif beyaz – sarı arasında etrafı ise gri – siyahlı, nadiren tamamen siyahtır. Filamentler tüysüz, sarı renkte, ve 5-9 mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 4 adet,  1 mm. eninde, 1 veya nadiren 2 ribli, beyaz çizgi 1/3 den daha ince, çiçeklenme döneminde genellikle çiçeklerden daha kısa veya nadiren daha uzundur.
Korm ve tunik:           Tunikler sert kabuklu bazen kağıtsı alt kısımlardan parçalara ayrılır. Boyun 3 mm. civarında üçgenimsidir. Yüzüklerde genellikle 1 mm. boyda ve bazen aralarda 3 mm. ye çıkabilen dişler görülür.
Benzerleri:                  C. nubigena grubunun içinde bulunsa da boğazın içindeki koyu bölge eksikliği ile kolaylıkla bu gruptan ayrılıyor.
Yetiştirme:                  Soğuk bir kış ve uzun kuru bir yaz isteği bulunuyor.


Crocus harveyi Ruksans

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Greece / Ikaria / Ahikerye adası
Yükseklik:                  400 - 650 m.
Habitat:                      Oldukça düşük bir yükselti türüdür. Kumsal ve taşlı topraklarda, çalılık etraflarında ve ağaç altlarında görülür.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi beyazımsı açık veya koyu mavi leylak tonlardadır. Çiçeklerin dışında koyu belirgin olarak şerit ve damarlar görülür. Çiçek tüpünün alt kısmı renksiz üst kısmı ise koyu mavi – mor şeritsidir. Çiçek boğazı tüysüz, sarı veya koyu sarı renktedir.
Segmentler:                Stilus portakal veya sarı renkte, üç parçalı, belirgin olarak anterlerin üzerindedir. Anterler 9-11 mm. boyda, yeni açıkdığında siyah renkte, uzun loblu, konnektif siyah bazende gridir. Filamentler tüysüz, sarı veya koyu sarı renkte, 5-8 mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 3-4 adet,  1.5-2 mm. eninde, 1 (çok nadiren 2) ribli, çiçeklenme döneminde çiçekler ile aynı veya daha uzun boydadır.
Korm ve tunik:           Tunikler sert kabuklu, alt kısımdan parçalara ayrılmaz veya bazen geniş olarak görülür, 6-10 mm. gibi uzun boyunlu ve yüzüklerde belirgin dişler görülmüyor.
Benzerleri:                  C. nubigena grubunun içinde görünüyor ise de dişsiz yüzükleri ile bu gruptan çok kolaylıkla ayrılıyor.
Yetiştirme:                  Serin bir kış ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.



Crocus inghamii Ruksans

Çiçeklenme:              Nisan
Dağılım:                     Iran / Zencan / Kuh-e Sendan Dagh
Yükseklik:                  2100 - 2450 m.
Habitat:                     Yüksek dağ açıklıklarında, eriyen kar etraflarında, çayırlık ve kayalık yamaçlarda Iris reticulata ile birlikte görülür.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi açık veya koyu mavi - leylak tonlardadır. Çiçeklerin dışında aşağıdan yukarıya doğru uzayan belirgin koyu bir bölge bulunur. Damar ve şeritlenme görülmez. Çiçek tüpünün alt kısmı renksiz üst kısmı ise koyu mavi – mor renktedir. Çiçek boğazı tüysüz, sarı veya açık sarı renktedir.
Segmentler:                Stilus portakal veya sarı renkte, üç parçalı, anterlerin seviyesinde veya daha uzundur. Anterler sarı, kısa loblu, 12-13 mm. boyda, konnektif beyazdır. Filamentler papiloz, sarı renkte, ve 5-6 mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 3-6 adet,  2-3 mm. eninde, 1-2 ribli, beyaz çizgi 1/3 de daha ince, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısa veya aynı boydadır.
Korm ve tunik:           Tunikler ince kağıtsı, alt kısımdan parçalara ayrılır, boyun hafif dikesi, 6-10 mm. boyda,  yüzükler ince zarımsı ve dişsizdir.
Benzerleri:                  İran’da bulunan en yakın komşusu C. reinhadii’den zarımsı tunik yapısı ve tepallerdeki desenleri ile kolaylıkla ayrılıyor.
Yetiştirme:                  Soğuk, uzun bir kış ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.


Crocus mysius KERNDORFF & PASCHE

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Endemik  / Türkiye / Balıkesir
Yükseklik:                 600 m. - 800 m.
Habitat:                     Orman açıklıklarındaki çayırlık, taşlık alanlarda, genellikle ardıç, ladin, dikenli meşe gibi fundalık alanlarda C. flavus dissectus ile birlikte bulunuyor.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç yüzü tamamen beyaz veya açık leylak renkte,  dışı ise beyaz, leylak, nadiren koyu mor renkli, çilli veya hafif lekelidir.  Ancak çizgi, damar veya şeritler bulunmaz. Çiçek boğazı sarı, bazen merkezinde koyu bölge mevcut ve tüysüzdür. Çiçek tüpü alt kısımları daha açık mor veya koyu kahve renktedir.
Segmentler:                Stilus açık sarı veya portakal renkte, üç parçalı, parçalar 3-10 mm. oldukça karmaşık uzunlukta, uçlarında genişleme görülmez, genellikle stilus anterlerden daha kısadır. Anterler 6-11 mm. boyunda, ok şekilli, pörsük kulaklı, koyu mavi, kahve veya siyah renkte, alt taraflar beyazlıyor. Konnektif siyah veya mavimsi – siyah alt kısımları beyazımsıdır. Filamentler 6-10 mm. belirgin olarak uzun, portakal renklidir.
Yapraklar:                  Yapraklar 3-5 adet, 1-1.5 mm eninde, uçtan aşağıya genişleyerek iniyor, koyu yeşil renkte, 2-3 (nadiren 4 ) ribli, çiçeklenme döneminde çiçeklerin seviyesinde veya biraz daha aşağıdadır.
Korm ve tunik:           Tunik dıştakiler sert yapılı, içtekiler daha yumuşak, parçalara ayrılır, alt taraflardan ise ince şeritlere ayrılır. Bir kaç tane yüzük bulunur, yüzüklerin en üsttekinde düzensiz kısa dişler (<1.5mm.) bulunur, alttakiler dişsizdir.
Benzerleri:                  C. simavensis (yüzük dişleri çok uzun, taç yaprakların dışı sıklıkla çizgili ve damarlıdır) 
                                     C. demirizianus (dişler belirgin, yapraklar 1 ribli, 1mm. den ince, )
                                     C. ionopharynx (yüzükler dişsiz,)
                                     C. lydius (sadece 2 yapraklı nadiren 3 yapraklı, çiçeklerin dışı sıkça çizgilidir)                    
Yetiştirme:                  C. nubigena grubu türleri gibi bu tür de bahçe şartlarında hiçbir müdahaleye gerek duymadan çok güzel gelişiyor. Yaz yağmurları da herhangi bir sıkıntı yaratmıyor.







Crocus tahtaliensis KERNDORFF & PASCHE

Çiçeklenme:              Mart - Nisan
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Antalya
Yükseklik:                 1400 - 1600 m.
Habitat:                     Yüksek dağların kuzeye bakan alpin kuşak ikliminin hakim olduğu kesimlerindeki orman açıklıklarında, kalkerli kayalıklar, çayırlık ve otluk alanlarda görülür.  Anemone blanda, Galanthus elwesii, Scilla bifolia, Crocus minutus ile birlikte görülür.
Çiçekler:                    Çiçeklerin iç yüzeyi hafif veya koyu mavi-mor arasında ve hafif damarlıdır. Dış taç yaprakların dışı ise mavi, beyaz, krem renklerde hafif şeritlidir. İçteki taç yaprakların dışı genellikle açık veya koyu mavi tonlardadır. Çiçek tüpü beyaz bazen üst kısımları grimsi koyu renktedir. Çiçek boğazı koyu sarı ve tüysüzdür.
Segmentler:                Stilus portakal renkte, üç parçalı, belirgin olarak anterlerden daha kısadır.. Anterler sarı, ince, loblar belirgin değil, 8-10.3-16mm. boyda, konnektif çok belirgin ve renksizdir. Filamentler tüylüs, sarı renkte, ve 5-6.7-8mm. boydadır.
Yapraklar:                  Yapraklar koyu yeşil, 3-4-4-7 adet,  2.5-3mm. eninde, 2 ribli, beyaz çizgi 1/3 veya daha ince, çiçeklenme döneminde genellikle çiçeklerden daha kısadır.
Korm ve tunik:           Dış ve iç tunikler belirgin olarak zarımsı, boyunsuz veya çok kısa boyunlu, alt kısımdan ince şeritlere ayrılır, yüzükler ince zarımsı ve dişsizdir.
Benzerleri:                  Genetik olarak yakın akrabaları C. arizelus, C. Calanthus, C. atrospermus, C. beydaglarensis, C. wattiorum, C. roseoviolaceus, C. mediotauricus tur. Morfolojik olarak C. calanthus çok benziyor ise de bu türden belirgin kısa stilus ve zarımsı tunik yapısı ile ayrılıyor. Bir diğer çok yakın olan C. beydaglarensis ten de yine aynı şekilde belirgin olarak kısa stilus ve zarımsı ince tunik yapısı ile ayrılıyor.
Yetiştirme:                  Soğuk, uzun bir kış ve serin bir yaz isteği var. Tunik yapısı ve geldiği iklime bakılınca bahçe ortamında yetişmesi biraz zor olabilir. Yaz sıcaklarına karşı önlem gerekir.


Crocus heilbronniorum OSMAN EROL, DOERTE HARPKE, ALMİLA ÇİFTÇİ

Çiçeklenme:              Şubat – Mart
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Muğla
Yükseklik:                 1200 - 1300 m.
Habitat:                     Akdeniz ikliminin görüldüğü, kırmızı kalkerli topraklarda, orman açıklıklarında kayalık ve otluk alanlarda Crocus danfordiae ve Cyclamen alpinum ile birlikte bulunur.
Çiçekler:                    Çiçekler genel olarak çok fazla çeşitlilik göstermez. Çiçeklerin iç ve dış yüzeyi hafif gri-mavi arası tonlardadır. Taç yaprakların dışında hafif ve kısa damarlanma eğilimleri görülür. Taç yaprakların alt kısımlarında çok hafif gölgemsi bir koyuluk görülür. Çiçek tüpü alt kısımları daha açık, üst kısımları biraz daha koyu gri-mavi tonlarda hafif damarlıdır. Çiçek boğazı sarı renkte ve merkezinde sıklıkla morumsu koyu nokta görülür. Çiçekler genel olarak C. atrospermus’un açık formları ile benzerlik göstermektedir.
Segmentler:                Stilus sarı veya portakal renkte, üç parçalı, anterlerin üst kısmına yakın bölünmeye başlar, uçlardan parçalanma eğilimli, genellikle anterlerden daha uzundur. Anterler sarı, ince ok şeklinde, 4-6mm. boyda, konnektif renksiz veya açık sarıdır.  Filamentler tüylü, sarı kök kısmı morumsu, 6-10mm. boydadır.  
Yapraklar:                  Yapraklar yeşil, 2-3-4 adet,  1mm. eninde, 2 ribli, çiçeklenme döneminde çiçeklerden daha kısadır.
Korm ve tunik:           Tunikler belirgin olarak sert kabuklu, alt kısımdan önce geniş ve ardından daha ince parçalara ayrılır, kısa dikensi boyunlu, yüzükler belirgin, 1mm.den daha uzundur.
Benzerleri:                  Genetik olarak Lyciotauricus grubu içindedir.  Bu gruptan coğrafi ve morfolojik olarak C. atrospermus’a çok yakındır. Ancak dişli yüzükleri, uzun stilus ve düşük yaprak sayısı (Ortalama C. heilbronniorum 2.8 iken, C. Atrospermus 6.4 adettir.) ile bu türden çok kolaylıkla ayrılıyor
Yetiştirme:                  Bulunduğu toprak yapısı, yükselti, iklimi ve tunik yapısı dikkate alındığında bahçe şartlarında çok kolay yetişecek bir türe benziyor.

Crocus hartmannianus
22 Ocak 2017 
Kıbrıs'ın çok nadir endemik türlerinden bir örnek. Bu türde Güney sahil kuşağında bulunan örnekler gibi çok erkenden çiçek açmaya başlıyor. 



Crocus ancyrensis subsp. guneri SIRRI YÜZBAŞIOĞLU & FERHAT CELEP

Çiçeklenme:              Şubat - Mart
Dağılım:                     Endemik / Türkiye / Amasya
Yükseklik:                  500 - 1200 m.
Habitat:                     Kuzey Anadolu’nun kuru bozkır yamaçlarında otluk ve çalılık etraflarında bulunur.
Çiçekler:                    Çiçeklerin zemin rengi ve iç yüzü açık veya koyu sarı tonlarda, iç yüzeyinde herhangi bir desen görülmez. Çiçeklerin dış yüzeyi ise koyu kahve - mor renklerde şeritli, bazen şeritler genişleyerek birleşir veya bazen de yukarıya doğru uzayan geniş kahve renkte bir koyuluk görülür. Çiçek boğazı sarı, tüysüz veya çok kısa tüylüdür. Çiçek tüpü renksiz veya sarımtırak zemin üzerine kahve - mor şeritli veya çizgilidir.
Segmentler;                Stilus portakal veya kırmızı renkte, üç parçalı, uçlarda bazen genişleme eğilimi görülür, aşağı yukarı aterler ile aynı seviyededir. Anterler ok şeklinde, 9-12.5 mm boyda ve sarı renktedir.  Konnektif renksiz, açık sarı (hatta 1 örnekte siyah) renktedir. Filamentler 4.5-7.5 mm. boyda, açık veya koyu sarı renkte, parlak tüysüz veya seyrek papillozdur.
Yapraklar:                  Yapraklar gri- yeşil renkte, 3-5 adet,  0.75-1 mm. eninde, 2 ribli, çiçeklenme döneminde aşağı yukarı çiçekler ile aynı seviyededir.
Korm ve tunik:           Tunikler kaba örgülü, 0.23-0.32 mm. fibrilli, 5 mm. civarında dikensi boyunludur.
Benzerleri:                  C. micranthus, (çiçekler açık mavi, leylak veya beyaz renklerde,)
                                     C. ancyrensis (çiçekler açık veya koyu sarı renklerde, )
                                     C. angustifolius (yapraklar ribsiz, 2n=12, (subsp. guneri 2n=10) )
Yetiştirme:                  Kültürel olarak bilinen bir tür değil ancak bulunduğu yükseltiye ve Ankara çiğdemine benzerliğine bakılırsa yetiştirilmesi çok kolay bir tür olması gerekir. Soğuk bir kış,  sıcak ve kuru bir yaz isteği bulunuyor.